یزد سرزمین نانهای اصیل و سنتی است، جایی که نان فقط خوراک نیست، بلکه یادگار فرهنگ، آیین و دستان زحمتکش مردمانش است. در میان نانهای متنوع این استان، نان سورٌک جایگاه ویژهای دارد.نانی روغنی و ساده که با عطر ناب روغن ارده و طعم بینظیرش محبوبیت خود را در طول سالیان دراز حفظ کرده است.
آشنایی با نان سنتی سورٌک
نان سورٌک که در میان زرتشتیان یزد با نام سیرٌگ یا سیرو نیز شناخته میشود نانی است روغنی و سنتی که بافتی نرم و ظاهری طلاییرنگ دارد که عمدتاً در استان یزد پخت میشود. این نان معمولاً در مناسبتهای آیینی و مذهبی، خیرات و نذری تهیه میشود، اما در بسیاری از خانوادهها بهصورت خانگی هم پخت و مصرف میگردد.
لازم به ذکر است در سالهای اخیر مغازههای زیادی در بافت قدیم شهر جهانی یزد اقدام به پخت و فروش سورٌک داغ میکنند که تجربه کردن طعم و مزه بینظیر آن پیشنهاد میشود.
مواد لازم برای پخت نان سورٌک
|
موارد مورد نیاز |
مقدار مورد نیاز |
نقش این ماده در آمادهسازی و کیفیت محصول |
||
|
آرد گندم باکیفیت(ترجیحا آرد سنگک)
|
1000 گرم |
تشکیل دهنده ساختار اصلی سورٌک
|
||
|
خمیرمایه طبیعی یا خشک فعال
|
20 گرم |
عامل تخمیر و ایجاد گاز CO₂که باعث ورآمدن، سبکی و پوک شدن نان میشود |
||
|
روغن کنجد یا ارده
|
به مقدار لازم |
ایجاد فضای سرخ کردن نان |
||
|
تخم گشنیز
|
30 گرم |
ایجاد رایحهای مطلوب و طعمی دلنشین برای نانیا |
||
|
گلرنگ(گل زرده)
|
10 گرم |
اضافه کردن طعم و عطر مطلوب به نان |
||
|
شکر
|
10 گرم |
خوراک اولیهی خمیرمایه برای شروع سریع تخمیر |
||
|
نمک |
5 گرم |
تنظیمکنندهی سرعت تخمیر و طعمدهنده |
||
|
آب ولرم |
450 میلیلیتر |
|
||
|
پودر قند، کنجد و پودر پسته |
به میزان دلخواه |
برای تزیین روی نان |
روش تهیه نان سورٌک
1.آمادهسازی خمیر مایه
خمیر مایه را با اندکی شکر و آب ولرم مخلوط کنید و چند دقیقه کنار بگذارید تا پف کند.
2.آمادهسازی سایر موارد
آرد را الک کرده و همراه با نمک، تخم گشنیز نیمکوب و گلرنگ خرد شده به خوبی مخلوط کنید.
3.درست کردن خمیر
آب را اندک اندک به مخلوط آماده شده اضافه و شروع به هم زدن کنید تا خمیری ملایم و یکدست ایجاد شود.
4.استراحت خمیر
خمیر را در ظرفی قرار دهید، روی آن را بپوشانید و در جای گرمی بگذارید تا فرایند تخمیر به خوبی انجام شود (خمیر ور بیاید)
5.چانه گرفتن و استراحت دوم
بعد از ور آمدن خمیر، آن را روی سطحی آردپاشیشده برگردانید و شروع به چانهگیری در اندازههای مورد نظرتان کنید. سپس روی چانهها را با دستمال بپوشانید و به خمیر استراحت دهید تا سبکتر شود.
6.فرم دادن به خمیر
هر چانه را روی سطح کمی چرب یا آردپاشیشده قرار دهید و با دست یا وردنه آن را پهن کنید بهگونهای که نه خیلی نازک باشد و نه خیلی ضخیم.
7.سرخ کردن در روغن
خمیرهای پهن شده را در تابهای از روغن داغ قرار دهید تا فرایند سرخ شدن شروع شود. هر طرف نان حدودا 2 دقیقه در روغن بماند تا طلایی و برشته شود و در ادامه نانها را روی دستمال روغنگیر قرار دهید تا روغنهای اضافه گرفته شود.
8.تزیینات و طعمدهی پایانی
و در نهایت روی نان را با پودر قند، کنجد یا پودر پسته تزیین کنید تا نان لذیذ سورٌک آماده میل کردن شود.
ارزش غذایی نان سورٌک
نان سورٌک به دلیل استفاده از آرد گندم و روغن گیاهی ارزش غذایی بسیار بالایی دارد که در زیر به بخشی از آنها اشاره شده است.
- منبع خوب کربوهیدراتهای پیچیده برای تأمین انرژی
- دارای ویتامینهای گروه B بهدلیل آرد سبوسدار
- حاوی چربیهای مفید گیاهی
جمعبندی: در مجموعهی آرد روشن یزد ما به چنین نانهایی با دیدی فراتر از محصول خوراکی نگاه میکنیم. نان سوروک برای ما یادآور این است که آرد، فقط مادهی اولیه نیست بلکه سرچشمهی فرهنگ و زندگی مردم است.